Wat als AI-systemen geen chatbots waren?

Samenvatting

De snelle convergentie van kunstmatige intelligentie (AI) naar conversationele chatbotinterfaces markeert een kritiek moment voor de industrie. Dit artikel stelt dat het chatbotparadigma geen neutrale interfacekeuze is, maar een dominante sociotechnische configuratie waarvan de wijdverbreide adoptie sociale, economische, juridische en milieusystemen hervormt. We onderzoeken hoe het primair behandelen van AI als conversationele assistenten uitgebreide structurele nadelen met zich meebrengt. We tonen aan dat op chatbots gebaseerde systemen vaak niet adequaat voldoen aan gebruikersbehoeften, met name in complexe of hoogbelangrijke contexten, terwijl ze vertrouwen en gezag uitstralen. We analyseren verder hoe de normalisering van chatbot-gemedieerde interactie patronen van werk, leren en besluitvorming verandert, wat bijdraagt aan ontvaardiging, homogenisering van kennis en verschuivende verwachtingen van expertise. Ten slotte onderzoeken we bredere maatschappelijke effecten, waaronder arbeidsverplaatsing, concentratie van economische macht en toegenomen milieukosten, gedreven door aanhoudende investeringen in grootschalige chatbotinfrastructuren. Hoewel we legitieme voordelen erkennen, stellen wij dat de huidige trajectorie van AI-ontwikkeling specifieke waardenkeuzes weerspiegelt die conversationele algemeenheid boven domeinspecificiteit, verantwoordingsplicht en langetermijnsamenwerkende duurzaamheid prioriteren. We sluiten af met het schetsen van alternatieve richtingen voor AI-ontwikkeling en -governance die verder gaan dan one-size-fits-all-chatbots, waarbij we de nadruk leggen op pluralistisch systeemontwerp, taakspecifieke instrumenten en institutionele waarborgen om sociale en economische schade te beperken.

English

The rapid convergence of artificial intelligence (AI) toward conversational chatbot interfaces marks a critical moment for the industry. This paper argues that the chatbot paradigm is not a neutral interface choice, but a dominant sociotechnical configuration whose widespread adoption reshapes social, economic, legal, and environmental systems. We examine how treating AI primarily as conversational assistants has extensive structural downsides. We show how chatbot-based systems often fail to adequately meet user needs, particularly in complex or high-stakes contexts, while projecting confidence and authority. We further analyze how the normalization of chatbot-mediated interaction alters patterns of work, learning, and decision-making, contributing to deskilling, homogenization of knowledge, and shifting expectations of expertise. Finally, we examine broader societal effects, including labor displacement, concentration of economic power, and increased environmental costs driven by sustained investment in large-scale chatbot infrastructures. While acknowledging legitimate benefits, we argue that the current trajectory of AI development reflects specific value choices that prioritize conversational generality over domain specificity, accountability, and long-term social sustainability. We conclude by outlining alternative directions for AI development and governance that move beyond one-size-fits-all chatbots, emphasizing pluralistic system design, task-specific tools, and institutional safeguards to mitigate social and economic harm.